Belichting – Sluitertijd, Diafragma & ISO

Sluitertijd, diafragma en ISO-waarde

Deze cursus is gericht op de digitale spiegelreflexcamera. Waar we vanuit gaan is dat de volgende instellingen handmatig aan te passen zijn; sluitertijd, diafragma en ISO-waarde.
Er zijn verschillende standen op de camera, deze standen zullen in een andere les behandeld worden. We gaan er vanuit dat je op eigen houtje al een beetje bekend bent geraakt met de camera en dat je de camera voor deze les op stand M kan zetten. Dit staat voor Manual of in het Nederlands; handmatig.

Een foto komt tot stand om door het blootstellen van de sensor aan het licht wat via de lens in de camera komt, dit proces noemen wij de belichting. Wanneer de belichting op een bepaalde manier wordt uitgevoerd zodat er als resultaat een beeld overblijft wat niet alleen maar wit of zwart laat zien, kan men spreken over een correcte belichting. Door de camera op de M stand te zetten creëer je de mogelijkheid om de belichting volledig onder controle te hebben.

Hoe deze drie instellingen zich tot elkaar verhouden en welk resultaat je behaald met welke waarden worden nu besproken.

Sluitertijd – hoe lang

De sluitertijd geeft aan hoe lang het licht via de lens naar binnen valt op de sensor van de camera. De sluitertijd wordt uitgedrukt in seconden en sluitertijden die kleiner zijn als een seconde worden uitgedrukt in tienden, honderdsten en duizendsten van een seconde.
De reeks van de sluitertijd kan er als volgt uitzien: 8, 4, 2, 1, 1/5, 1/250, 1/500, 1/1000, 1/2000 s. etc. Wat misschien opvalt is dat de waarde halveert, hierbij wordt ook de hoeveelheid licht gehalveerd.

Diafragma – hoe veel

Het diafragma is vergelijkbaar met de iris van een mens (zie onderstaande illustratie). Het diafragma bepaald hoeveel licht er naar binnenkomt via de lens op de sensor. Zoals op de afbeelding te zien is kan het diafragma samenknijpen, wanneer dit gebeurt blijft er een kleiner gaatje over waardoor het licht naar binnen komen. De grootte van dit gat wordt weergegeven in een f-waarde.
Wat verwarrend kan zijn is dat wanneer er sprake is van een hoog f-getal (bijv. f22) is het diafragma behoorlijk dichtgeknepen is en blijft er dus eigenlijk een heel klein gaatje over. Dus een klein diafragma met een grote waarde. Ook hier geldt dat de een stap omhoog of een stap naar beneden de hoeveelheid licht halveert of verdubbelt.

ISO – hoe gevoelig

De gevoeligheid van de sensor (ccd op de eerste illustratie) wordt uitgedrukt in ISO waarde. De letters ISO staan voor: International Organization for Standardization voor de filmrolletjes bestaat ook nog de ASA en DIN. Deze komen niet meer terug in de digitale fotografie, dus laten we deze buiten beschouwing.
De ISO waarde geeft aan hoe gevoelig de sensor staat ingesteld, des te gevoeliger de sensor des te minder licht en tijd er nodig is om deze “correct” te belichten. Wanneer zou je deze instelling dan wijzigen? Bijvoorbeeld wanneer er minder licht beschikbaar is en flitsen niet is toegestaan. Het zou bijvoorbeeld om een bezoek aan een kerk kunnen gaan. Wel is het zo dat er rekening gehouden moet worden dat wanneer men met een hoge ISO waarde schiet er sneller ruis optreedt. Wat dit precies inhoudt zullen we later op ingaan, maar in het kort; negatieve beïnvloeding van het beeldkwaliteit.

Dit brengt ons aan het einde van de eerste les, oefen veel en mocht je nog vragen hebben reageer dan op de post en ze zullen beantwoord worden. Veel plezier!
In de volgende les bespreken we hoe je de instellingen zelf kan regelen zodat jij de juiste belichting krijgt die jij wilt.